به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار با حضور آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، و سیامک محبوب معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در کتابخانه پارک شهر تهران برگزار شد.
در بخش نخست این نشست نظربلند با ارائه گزارشی از عملکرد نهاد در فاصله دی‌ماه ۱۴۰۳ تا آبان‌ماه ۱۴۰۵، به تشریح اقدامات صورت‌گرفته در زمینه توسعه فضاهای کتابخانه‌ای، تأمین منابع، افزایش دسترسی به کتاب، بازطراحی کتابخانه‌ها و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال پرداخت و با اشاره به تغییر رویکرد نهاد در ارائه خدمات کتابخانه‌ای گفت: در نگاه جدید، کتابخانه دیگر صرفاً یک ساختمان ثابت نیست که مخاطب برای دریافت خدمات به آن مراجعه کند، بلکه تلاش می‌کنیم خدمات کتابخانه‌ای را به محل زندگی مردم ببریم و دسترسی به کتاب را برای گروه‌های مختلف جامعه تسهیل کنیم.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه در حال حاضر چهار هزار و ۴۸۶ نقطه خدمت در سراسر کشور فعال است و این نقاط بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار مترمربع زیربنا دارند، گفت: طی ۲۲ ماه گذشته، توسعه خدمات کتابخانه‌ای به‌ویژه در مناطق محروم و روستایی در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به نقش کتابخانه‌های سیار در تحقق عدالت فرهنگی افزود: اکنون ۶۸۶ نقطه خدمت تحت پوشش کتابخانه‌های سیار قرار دارد. این کتابخانه‌ها عمدتاً در مناطقی فعالیت می‌کنند که فاقد امکانات کتابخانه‌ای هستند و در بسیاری از آن‌ها حتی مرکز فرهنگی دیگری وجود ندارد.
همچنین او از رونمایی و اعزام ۳۴ کتابخانه سیار جدید هم‌زمان با سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت: این کتابخانه‌ها به ۲۵ استان اعزام می‌شوند و اولویت ما استان‌ها و مناطقی هستند که تاکنون از خدمات کتابخانه سیار محروم بوده‌اند. با اضافه شدن این ۳۴ دستگاه، شمار کتابخانه‌های سیار به ۱۱۶ دستگاه خواهد رسید و امیدواریم تا پایان سال دست‌کم ۱۰ کتابخانه سیار دیگر نیز به ناوگان اضافه شود.به گفته وی، این افزایش ظرفیت می‌تواند حدود ۳۵۰ نقطه خدمت جدید را تحت پوشش قرار دهد.
نظربلند با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی کتابخانه‌ای ادامه داد: در حال حاضر ۳۱۰ پروژه نیمه‌تمام کتابخانه عمومی در کشور وجود دارد که مجموع زیربنای آن‌ها از ۳۰۰ هزار مترمربع فراتر می‌رود. وی با بیان اینکه تکمیل این حجم از پروژه‌ها فراتر از توان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است، افزود: نهاد اساساً متولی بهره‌برداری از کتابخانه‌هاست و مسئولیت مستقیم ساخت این فضاها را بر عهده ندارد. معمولاً دستگاه‌هایی مانند وزارت راه و شهرسازی، آموزش‌وپرورش، شهرداری‌ها و سایر مجموعه‌ها ساختمان کتابخانه‌ها را احداث می‌کنند و سپس برای بهره‌برداری در اختیار نهاد قرار می‌دهند.
الگوی خانواده‌محور در کتابخانه اراک
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور یکی از مهم‌ترین پروژه‌های در دست تکمیل را کتابخانه مرکزی اراک معرفی کرد و گفت: این کتابخانه با زیربنای بیش از ۱۸ هزار مترمربع در مرحله تجهیز قرار دارد و امیدواریم در آینده نزدیک افتتاح شود. کتابخانه مرکزی اراک از نظر وسعت و تنوع خدمات، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های کتابخانه عمومی کشور خواهد بود و در طراحی آن تلاش شده از الگوهای روز مدیریت کتابخانه‌های عمومی استفاده شود.
نظربلند با تأکید بر توجه ویژه به الگوی خانواده‌محور در این پروژه اظهار کرد: فضاهای پیش‌بینی‌شده در این کتابخانه به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که اعضای مختلف خانواده بتوانند متناسب با نیازهای خود از خدمات آموزشی، فرهنگی و مطالعاتی استفاده کنند.
وی در ادامه به تغییر شیوه تأمین کتاب برای کتابخانه‌های عمومی پرداخت و گفت: یکی از رویکردهای مهم ما، حرکت از خرید و انباشت منابع به سمت تأمین کتاب براساس نیاز واقعی مخاطبان است. در شیوه جدید، کتابداران با توجه به درخواست اعضا و فهرست نیازهای ثبت‌شده، در انتخاب و خرید منابع مشارکت می‌کنند. هدف این است که کتاب‌هایی وارد کتابخانه شوند که واقعاً مورد نیاز مراجعه‌کنندگان باشند و بیشتر خوانده شوند.
نظربلند با اشاره به اجرای طرح تاک (تو انتخاب کن) گفت: در این طرح، مراجعه‌کننده می‌تواند کتاب مورد نظر خود را که در قفسه کتابخانه وجود ندارد، به کتابدار معرفی کند تا درخواست او در فرایند خرید منابع مورد توجه قرار گیرد. وی همچنین از اجرای طرح «شهرزاد» برای خرید منابع حوزه ادبیات داستانی خبر داد و افزود: این طرح با استقبال قابل‌توجه مخاطبان روبه‌رو شد و در برخی کتابخانه‌ها، کتاب‌های جدید پیش از آنکه به قفسه برسند، از روی میز امانت به دست مخاطبان سپرده می‌شدند و بارها میان اعضا به گردش درمی‌آمدند. همچنین این طرح توانست زمینه حضور بیشتر علاقه‌مندان، به‌ویژه بانوان، را در کتابخانه‌های عمومی فراهم کند.
وی افزود: تجربه این طرح نشان داد هر اندازه انتخاب منابع با نیاز و سلیقه مخاطبان هماهنگ‌تر باشد، میزان استفاده از کتاب‌ها نیز افزایش خواهد یافت.
تلاش برای مشارکت تقویت منابع کتابخانه‌ای و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به ضرورت تقویت منابع کتابخانه‌ای تصریح کرد: متأسفانه در سال‌های گذشته، تأمین و خرید کتاب برای کتابخانه‌های عمومی با وقفه‌هایی روبه‌رو بوده و در این حوزه با نوعی عقب‌ماندگی انباشته مواجه هستیم. وی از خیرین، صنایع و مجموعه‌های اقتصادی خواست در قالب مسئولیت اجتماعی به تأمین منابع کتابخانه‌های عمومی کمک کنند و گفت: گستردگی شبکه کتابخانه‌های عمومی کشور سبب شده تهیه کتاب برای همه این مراکز به منابع مالی قابل‌توجهی نیاز داشته باشد.
نظربلند در تشریح آمار تأمین و استفاده از منابع افزود: طی ۲۲ ماه گذشته بیش از دو میلیون و ۳۶۶ هزار نسخه کتاب به کتابخانه‌های عمومی کشور ارسال شده و بیش از ۵۵ میلیون نسخه کتاب نیز به امانت رفته است.
وی در ادامه به اقدامات نهاد در حوزه فناوری اطلاعات اشاره کرد و گفت: توسعه عضویت سراسری، ایجاد بسترهای جدید خدمات‌رسانی و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال از دیگر محورهای فعالیت ما بوده است.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از طراحی سامانه‌ای با عنوان «هفت‌خان» خبر داد و افزود: این سامانه با هدف تجمیع خدمات و محتوای تولیدشده در کتابخانه‌های عمومی طراحی شده و بستری برای دسترسی به بخشی از خدمات و تولیدات فرهنگی نهاد فراهم کرده است.
بازطراحی کتابخانه ها و افزایش فعالیت های مشارکتی
نظربلند همچنین با اشاره به برنامه بازطراحی کتابخانه‌ها گفت: در این مدت بیش از ۶۳ کتابخانه با مجموع زیربنای حدود ۷۰ هزار مترمربع بازطراحی شده‌اند تا علاوه بر فراهم کردن محیط مطالعه، فضاهای تازه‌ای برای تعامل اجتماعی، یادگیری مشارکتی، فعالیت‌های خلاقانه و حضور گروه‌های مختلف سنی ایجاد شود.
وی شناخت نیازهای نوجوانان را یکی از موضوعات مهم در تحول کتابخانه‌های عمومی دانست و گفت: پژوهشی برای شناسایی علایق این گروه سنی و عوامل مؤثر بر افزایش حضور آنان در کتابخانه‌ها انجام شده که نتایج آن به‌زودی منتشر خواهد شد.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در بخش دیگری از گزارش خود از تأسیس بیش از ۷۰ کتابخانه جدید با مجموع زیربنای افزون بر ۲۵ هزار مترمربع طی ۲۲ ماه گذشته خبر داد و افزود: در کنار توسعه فضاهای جدید، بازسازی کتابخانه‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ نیز دنبال شده است. حدود ۶۴ کتابخانه در جریان حملات جنگی آسیب دیده‌اند و تعدادی از مراکز دارای خسارات جزئی یا متوسط، پس از تعمیرات به چرخه خدمت‌رسانی بازگشته‌اند.
وی افزود: حرکت به سمت کتابخانه‌های مردم‌محور، توسعه خدمات در مناطق کمتر برخوردار و افزایش گردش منابع از مهم‌ترین اولویت‌های نهاد است و تحقق این اهداف به مشارکت دستگاه‌های اجرایی، خیرین، صنایع و مجموعه‌های فرهنگی نیاز دارد.
جزئیات دومین دوره نشان «هم‌خوان»
در بخش دوم نشست، سیامک محبوب معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، جزئیات دومین دوره نشان «هم‌خوان» و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته کتاب را تشریح کرد و گفت: رسانه‌ها صدای کتابخانه‌ها و کتابخوانی در کشور هستند و با انعکاس فعالیت‌های این حوزه، زمینه آشنایی بیشتر مردم با خدمات کتابخانه‌های عمومی را فراهم می‌کنند.
وی با اشاره به برگزاری دومین دوره نشان «هم‌خوان» گفت: این رویداد که با عنوان جایزه ملی کتابخانه عمومی ایران شناخته می‌شود، از سال گذشته آغاز شده و هدف آن شناسایی و قدردانی از فعالیت‌های جمعی، خلاقانه و اثرگذار کتابداران، فعالان فرهنگی و مجموعه‌های مرتبط با کتاب و کتابخوانی است. این جایزه در ۱۳ محور برگزار می‌شود و امسال در مجموع ۹۴۳ پرونده از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی برای شرکت در این رویداد ارسال شده است.
محبوب بخش خدمات کتابخانه‌ای به کودکان را دارای بیشترین میزان مشارکت دانست و افزود: در این بخش ۳۶۰ پرونده دریافت شده است. همچنین در حوزه خدمات نوجوانان ۱۳۲ پرونده، سالمندان ۵۰ پرونده و گروه‌های خاص ۷۰ پرونده ثبت شده است.
وی با اشاره به توجه ویژه نهاد به مفهوم کتابخانه خانواده‌محور گفت: در بخش کتابخانه‌های دوستدار خانواده نیز ۴۸ پرونده دریافت کرده‌ایم. وقتی از کتابخانه دوستدار خانواده سخن می‌گوییم، منظور فضایی است که پدر، مادر و فرزندان بتوانند به‌صورت هم‌زمان به آن مراجعه کنند و هر یک متناسب با نیاز و علاقه خود از خدمات کتابخانه بهره‌مند شوند. در کنار این موضوع، خانواده‌های کتابخوان نیز برای ما اهمیت دارند؛ خانواده‌هایی که مطالعه را به فعالیتی مشترک تبدیل کرده و با حضور جمعی در کتابخانه، فرهنگ کتابخوانی را در زندگی روزمره خود تقویت می‌کنند.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور درباره بخش آموزش کاربران افزود: در این محور ۱۵۶ پرونده دریافت شده که نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه کتابخانه‌ها در ارائه آموزش‌های عمومی است.
وی افزود: یکی از مزیت‌های کتابخانه‌های عمومی آن است که می‌توانند متناسب با تحولات اجتماعی، علمی و فرهنگی، آموزش‌های مورد نیاز جامعه را با سرعت بیشتری در اختیار مخاطبان قرار دهند؛ درحالی‌که ورود موضوعات جدید به نظام آموزش رسمی معمولاً نیازمند فرایندی طولانی‌تر است.
محبوب با اشاره به بخش کتابخانه ارزش‌آفرین افزود: در این محور ۸۰ پرونده دریافت کرده‌ایم. این جایزه به کتابخانه‌هایی اختصاص دارد که فعالیت‌های آن‌ها توانسته تأثیر مشخص و مثبتی بر جامعه پیرامونی بگذارد.
وی همچنین از اضافه شدن بخش نوآوری به دومین دوره نشان هم‌خوان خبر داد و گفت: این محور برای نخستین بار به جایزه اضافه شده و به ایده‌های تازه‌ای اختصاص دارد که از مرحله پیشنهاد فراتر رفته و در عمل اجرا شده‌اند.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ادامه به اهمیت خدمات برون‌کتابخانه‌ای اشاره کرد و گفت: در این بخش ۱۵۴ پرونده دریافت شده که حدود ۱۶ درصد از کل آثار ارسالی را شامل می‌شود. خدمات برون‌کتابخانه‌ای تنها به فعالیت کتابخانه‌های سیار محدود نیست، بلکه طرح‌هایی مانند پیک کتاب، حضور کتابداران در مدارس و اجرای برنامه‌های فرهنگی در خارج از ساختمان کتابخانه را نیز دربرمی‌گیرد.
محبوب افزود: هدف از توسعه این خدمات آن است که کتابخانه عمومی صرفاً منتظر مراجعه مخاطب نباشد، بلکه دامنه فعالیت خود را به محیط زندگی مردم گسترش دهد. وی با اشاره به جایگاه حامیان کتابخانه‌های عمومی گفت: افراد، گروه‌ها، سازمان‌ها و مجموعه‌های اقتصادی که در تأمین منابع، تجهیزات و توسعه خدمات کتابخانه‌ها مشارکت می‌کنند، نقش مهمی در گسترش فرهنگ مطالعه دارند. هیچ حمایتی، حتی کمک‌های کوچک، برای نهاد بی‌ارزش نیست و نشان هم‌خوان فرصتی برای قدردانی از همراهی این مجموعه‌ها فراهم کرده است.
محبوب درباره بخش ترویج خواندن نیز افزود: این بخش شامل فعالان رسانه‌های اجتماعی، گروه‌های مردم‌نهاد و جهادی و سازمان‌های فعال در ترویج کتابخوانی است. در حوزه فعالان فضای مجازی و معرفی کتاب ۷۹ پرونده، در بخش گروه‌های مردم‌نهاد و جهادی ۴۱ پرونده و در بخش سازمان‌های فعال در ترویج خواندن ۲۹ پرونده دریافت شده است.
وی ادامه داد: محور ترویج کتابخانه عمومی به فعالیت خبرنگاران، رسانه‌ها، اعضای کتابخانه‌ها و کنشگران اجتماعی از جمله معلمان و فعالان فرهنگی اختصاص دارد؛ افرادی که با معرفی خدمات کتابخانه‌ها، دیگران را به عضویت و حضور در این مراکز تشویق می‌کنند.
روند داوری آثار و برگزیدگان دومین دوره نشان هم خوان
محبوب با اشاره به روند داوری آثار گفت: پرونده‌های دریافتی در حال بررسی هستند و برگزیدگان دومین دوره نشان هم‌خوان، هم‌زمان با برنامه‌های هفته کتاب معرفی و تقدیر خواهند شد. وی در ادامه به تشریح برنامه‌های اجرایی سی‌وچهارمین هفته کتاب پرداخت و اعلام کرد علاوه بر راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار جدید که دبیرکل نهاد به آن اشاره کرد، پنج پروژه تازه کتابخانه‌ای با مجموع زیربنای حدود هزار و ۲۵۰ مترمربع افتتاح خواهد شد. همچنین ۱۰ پروژه بازطراحی‌شده با مجموع مساحت نزدیک به دو هزار و ۲۰۰ مترمربع به بهره‌برداری می‌رسد که هدف از اجرای آن‌ها ارتقای کیفیت فضاهای کتابخانه‌ای و متناسب‌سازی محیط با نیاز مخاطبان است.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به آغاز برنامه‌های هفته کتاب افزود: برنامه تجدید میثاق روز سه‌شنبه ۱۹ آبان‌ماه، ساعت ۹ صبح، برگزار خواهد شد و از اصحاب رسانه نیز برای حضور در این مراسم دعوت می‌کنیم. در روزهای جمعه ۲۲ و ۲۹ آبان‌ماه نیز مدیران کل کتابخانه‌های عمومی استان‌ها در نمازهای جمعه حضور خواهند یافت و در سخنرانی‌های پیش از خطبه‌ها به موضوع کتاب، کتابخوانی و فعالیت‌های کتابخانه‌های عمومی می‌پردازند.
محبوب از رونمایی کتاب «استاندارد کتابخانه‌های سیار» به‌عنوان یکی دیگر از برنامه‌های هفته کتاب نام برد و گفت: این اثر با هدف تقویت چارچوب‌های تخصصی توسعه و اداره کتابخانه‌های سیار معرفی خواهد شد. وی همچنین به برگزاری برنامه‌هایی در حوزه طراحی خدمات کتابخانه‌ای، افتتاح کتابخانه‌های جدید و تجلیل از برگزیدگان نشان هم‌خوان اشاره؛ و اجرای پویش اهدای کتاب و طرح بخشودگی جرایم دیرکرد منابع امانت‌گرفته‌شده را از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این هفته عنوان کرد.
نشست‌های تخصصی هوش مصنوعی مولد ویژه کتابداران
محبوب در ادامه از برگزاری نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های تخصصی هوش مصنوعی مولد ویژه کتابداران خبر داد و گفت: این برنامه با همکاری معاونت پژوهش و برنامه‌ریزی نهاد برگزار می‌شود.
وی افزود: رونمایی از سامانه علمی ـ پژوهشی نهاد، معرفی داشبورد تحلیلی داده‌ها و برگزاری نشست‌های مجازی درباره نقش کتابداران نیز در دستور کار قرار دارد.
معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با بیان اینکه برنامه‌های هفته کتاب محدود به رویدادهای ملی نیست، اعلام کرد: در سطح کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور، بیش از ۲۱ هزار برنامه فرهنگی و ترویجی پیش‌بینی شده است. پنج استان کشور یعنی استان‌های فارس، گلستان، اصفهان، همدان و خراسان رضوی بیشترین تعداد برنامه‌های هفته کتاب را تدارک دیده‌اند.
محبوب در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای این برنامه‌ها، فرصت بیشتری برای آشنایی مردم با خدمات کتابخانه‌های عمومی فراهم شود و هفته کتاب به بستری برای تقویت مشارکت اجتماعی در حوزه مطالعه و کتابخوانی تبدیل شود.
پاسخ به پرسشهای اصحاب رسانه
در بخش سوم این نشست نظربلند و سیامک محبوب، معاون ترویج و توسعه این نهاد، به پرسشهای خبرنگاران درباره وضعیت کتابخانه‌های آسیب‌دیده، ارتباط با مدارس، توسعه خدمات دیجیتال، کیفیت فضاهای کتابخانه‌ای و خدمات ویژه افراد دارای معلولیت پاسخ داد.
نظربلند در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت کتابخانه‌های آسیب‌دیده در جریان حملات اخیر گفت: از مجموع ۶۴ کتابخانه آسیب‌دیده، بخش عمده‌ای خسارت جزئی دیده بودند و در مدت کوتاهی به چرخه خدمت‌رسانی بازگشتند. بازسازی کتابخانه‌های دارای آسیب متوسط نیز پیگیری شده و تعدادی از آن‌ها با وجود ادامه برخی اقدامات عمرانی، فعالیت خود را از سر گرفته‌اند. دو کتابخانه در استان‌های زنجان و گیلان به‌صورت صددرصدی تخریب شده‌اند و هنوز به چرخه خدمت‌رسانی بازنگشته‌اند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به ضرورت تداوم دسترسی مردم به خدمات کتابخانه‌ای اظهار کرد: برای این دو مرکز، تأمین فضای جایگزین در دستور کار قرار دارد تا مردم مناطق تحت پوشش، تا زمان فراهم شدن ساختمان مناسب، از خدمات کتابخانه محروم نمانند.
سیامک محبوب، معاون ترویج و توسعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، درباره وضعیت کتابخانه آسیب‌دیده زنجان توضیح داد که اقدامات مربوط به تأمین محل موقت آن انجام شده و برنامه‌ریزی برای ادامه فعالیت کتابخانه تا تعیین تکلیف ساختمان اصلی در جریان است.
نظربلند در بخش دیگری از پاسخ‌های خود به کاهش حضور کتابخانه و کتابدار در مدارس اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته، کتابخانه‌های مدارس نقش مهم‌تری در ارتباط دانش‌آموزان با کتاب داشتند، اما به‌تدریج از ظرفیت این فضاها کاسته شده است. در برخی مناطق، همکاری با مدارس به دو شیوه انجام می‌شود؛ در شیوه نخست، کتابداران به مدارس مراجعه می‌کنند و برنامه‌هایی مانند زنگ کتابخوانی و فعالیت‌های فرهنگی را برگزار می‌کنند. در شیوه دوم، دانش‌آموزان با هماهنگی مدارس به کتابخانه‌های عمومی می‌آیند و از نزدیک با خدمات آن‌ها آشنا می‌شوند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تأکید بر رجحان و اهمیت شیوه دوم افزود: حضور دانش‌آموزان در محیط کتابخانه می‌تواند تصویر محدود آنان از کتابخانه به‌عنوان مکانی صرفاً برای امانت گرفتن کتاب یا استفاده از سالن مطالعه را تغییر دهد. ما این آمادگی را داریم که در شهرهای مختلف، کتابخانه‌هایی را به‌عنوان کتابخانه معین معرفی کنیم تا مدارس بتوانند برنامه‌هایی مانند زنگ کتاب، آشنایی با کتابخانه و بازدیدهای آموزشی را با همکاری نهاد برگزار کنند. اولویت با کتابخانه‌های تازه‌تأسیس یا بازطراحی‌شده‌ای خواهد بود که دارای فضاهای تخصصی کودک و نوجوان هستند و امکاناتی مانند اتاق علم، بخش نجوم و محیط‌های یادگیری تعاملی دارند.
وی با اشاره به برنامه‌های نهاد برای اجرای سند ملی خواندن نیز گفت: بخش‌هایی از مفاد این سند در فعالیت‌های روزمره کتابخانه‌های عمومی در حال اجراست، اما بهره‌گیری از ظرفیت سایر دستگاه‌های عضو سند به هماهنگی بیشتری نیاز دارد. همچنین پیگیری تشکیل جلسات اجرایی و فعال‌سازی ظرفیت دستگاه‌های مسئول در دستور کار قرار گرفته است تا اجرای سند ملی خواندن از فعالیت‌های پراکنده فراتر برود و به همکاری منسجم میان دستگاه‌ها تبدیل شود.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای خدمات‌رسانی به مناطق محروم اظهار کرد: محرومیت در این مناطق فقط اقتصادی نیست و کمبود زیرساخت ارتباطی، دسترسی محدود به تجهیزات و آشنایی ناکافی با ابزارهای دیجیتال نیز بر امکان بهره‌گیری از خدمات فرهنگی تأثیر می‌گذارد. توسعه سامانه‌های دیجیتال و طراحی بستر امانت کتاب به‌صورت الکترونیکی می‌تواند به عدالت دسترسی کمک کند، اما استفاده واقعی از این امکانات به وجود اینترنت پایدار و تجهیزات مناسب نیز وابسته است؛ موضوعی که تأمین آن به‌تنهایی در اختیار نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نیست.
نظربلند با رد این تصور که خدمات کتابخانه‌های سیار به جابه‌جایی تعدادی کتاب محدود می‌شود، گفت: تلاش ما این است که فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی یک کتابخانه عمومی تا حد امکان در کتابخانه‌های سیار نیز اجرا شود. در مناطق تحت پوشش کتابخانه‌های سیار، از رابطان فرهنگی محلی برای شناسایی نیازهای مردم استفاده می‌کنیم و متناسب با این نیازها، برنامه‌های آموزشی و فرهنگی طراحی می‌شود. در برخی موارد نیز مربیان و کارشناسان دستگاه‌های دیگر، از جمله سازمان بهزیستی، برای ارائه خدمات به این مناطق اعزام می‌شوند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در پاسخ به انتقاد خبرنگاری درباره کمبود نسخه‌های پرطرفدار، محدودیت سالن‌های مطالعه و مشکلات طبقه‌بندی منابع در برخی کتابخانه‌ها گفت: وجود این مشکلات قابل انکار نیست و در کنار توسعه کمی، ارتقای کیفیت خدمات نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در دوره اخیر، کتابخانه‌های عمومی به‌صورت موردی از نظر میزان عضویت، جمعیت تحت پوشش، موقعیت جغرافیایی، بهره‌وری و کیفیت خدمات ارزیابی شده‌اند. در برخی دوره‌ها، افزایش تعداد کتابخانه‌ها بیشتر از کیفیت فضای ارائه‌شده مورد توجه بوده است. به همین دلیل، شماری از مراکزی که از نظر ساختمان، متراژ یا موقعیت مکانی شرایط مناسبی نداشتند، شناسایی شده‌اند و درباره ادامه فعالیت یا تغییر وضعیت آن‌ها تصمیم‌گیری شده است.
وی با اشاره به کمبود منابع کتابخانه‌ای نیز افزود: نهاد در تأمین کتاب با عقب‌ماندگی انباشته‌ای مواجه است و تلاش می‌کنیم با خرید منابع براساس نیاز مخاطبان و توسعه امانت دیجیتال، بخشی از این کمبود را جبران کنیم.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در پاسخ به پرسشی درباره سنجش موفقیت نهاد بر اساس تعداد کتابخانه‌ها گفت: قطعاً صرف افزایش کمی کتابخانه‌ها نمی‌تواند به معنای افزایش کتابخوانی باشد؛ اما افزایش نقاط خدمت، امکان دسترسی به کتاب را برای افرادی فراهم می‌کند که پیش از این هیچ کتابخانه‌ای در محل زندگی خود نداشتند. برای بررسی اثربخشی خدمات، باید علاوه بر تعداد کتابخانه‌ها به کیفیت فضا، میزان استقبال مردم، استفاده از منابع و تناسب خدمات با نیازهای اجتماعی و فرهنگی هر منطقه توجه کرد.
وی کتابخانه فرشتگان شیراز را نمونه‌ای از تأثیر طراحی مناسب بر افزایش استقبال مردم معرفی کرد و گفت: این کتابخانه که در منطقه‌ای نسبتاً کم‌برخوردار راه‌اندازی شده، در کمتر از دو هفته بیش از هزار عضو ثبت‌نام کرده است. طراحی حرفه‌ای فضا، پیش‌بینی بخش‌های تخصصی و انتخاب دقیق منابع متناسب با نیاز مخاطبان از عوامل مؤثر در استقبال مردم از این کتابخانه بوده است.
نظربلند در بخش دیگری از نشست، درباره خدمات کتابخانه‌ای به افراد دارای معلولیت توضیح داد: دسترسی به کتاب و خدمات فرهنگی باید برای همه افراد جامعه، فارغ از توانایی‌های جسمی آنان، فراهم باشد.
وی با اشاره به سابقه فعالیت بخش‌های ویژه نابینایان گفت: خدمات این بخش‌ها سابقه طولانی‌تری دارد و تقریباً در هر استان، بخشی برای ارائه خدمات به افراد نابینا پیش‌بینی شده است. در مقابل، توسعه خدمات تخصصی برای افراد ناشنوا و کم‌شنوا هنوز به اقدامات بیشتری نیاز دارد.
وی افزود: کارگروه‌های تخصصی نابینایان و ناشنوایان برای شناسایی نیازها و ارائه مشورت تشکیل شده‌اند و در طراحی بستر امانت دیجیتال نیز دسترس‌پذیری برای افراد نابینا و کم‌بینا از مراحل اولیه مورد توجه قرار گرفته است. او همچنین از برگزاری دوره‌های آموزشی برای کتابداران با هدف بهبود ارتباط با اعضای ناشنوا خبر داد و گفت: در مجموعه نهاد، ۴۸ همکار نابینا یا کم‌بینا و دو همکار ناشنوا یا کم‌شنوا فعالیت دارند که تجربه آنان می‌تواند در بهبود کیفیت خدمات تخصصی مؤثر باشد.
نظربلند در پایان با اشاره به اهمیت خدمات کودک و نوجوان اظهار کرد: بخش کودک یکی از حوزه‌های فعال و باسابقه کتابخانه‌های عمومی کشور است و کتابداران در این زمینه از آموزش و تجربه مناسبی برخوردارند؛ با این حال، برای پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای نسل جدید، شناخت دقیق‌تر علایق نوجوانان و توسعه خدمات متناسب با آن‌ها همچنان در دستور کار قرار دارد.
در پایان این نشست از پوستر هم‌خوان رونمایی شد.
نظر شما